CZCIONKA:
KONTRAST:

Smog – co to jest i jak powstaje?

Jak powstaje smog?

Powstawanie smogu

Zanieczyszczenie powietrza to poważny problem, który znacząco wpływa na jakość życia i zdrowie obywateli większości rozwiniętych krajów. Czym dokładnie jest smog, w jaki sposób powstaje i dlaczego poziom smogu w Polsce jest taki wysoki? Te i inne informacje dotyczące jakości powietrza znajdziesz w poniższym artykule.

Nazwa smog wywodzi się od dwóch angielskich słów, które doskonale oddają charakter tego zjawiska: smoke (dym) i fog (mgła). Smog tworzą zanieczyszczenia generowane przez człowieka, mgła oraz cisza atmosferyczna (bezwietrzna pogoda). W okresie wysokiej emisji szkodliwych substancji oraz przy niesprzyjających warunkach pogodowych przybiera on postać mgły widocznej gołym okiem, a powietrze staje wilgotne, ciężkie i daje się odczuć nieprzyjemny zapach.

Rodzaje smogu

W zależności od charakterystyki, m.in. miejsca, czasu i sposobu powstawania oraz składu, wyróżnia się dwa rodzaje smogu:

  • smog londyński – inaczej nazywany smogiem kwaśnym; powstaje w sezonie grzewczym – od listopada do marca – i zawiera wysokie stężenia tlenku węgla jak również tlenki azotu, węglowodory, sadzę, pyły zawieszone i dwutlenek siarki. Zanieczyszczenia te łączą się z mgłą, co może skutkować zawieszeniem się w powietrzu kropel kwasu siarkowego. Smog kwaśny jest niebezpieczny dla zdrowia i życia ludzi oraz ma niszczący wpływ na budynki – w tym zabytki architektury.
  • smog typu Los Angeles – inaczej nazywany fotochemicznym; ten rodzaj smogu powstaje w okresie letnim, w strefie subtropikalnej, w słoneczne, gorące i bezwietrzne dni. Składa się głównie z gazów tj. tlenek węgla, tlenki azotu i węglowodory. Substancje obecne w spalinach samochodowych, przy udziale światła, wchodzą w reakcje prowadzące do powstania ozonu, acetaldehydu, formaldehydu i nadtlenku wodoru. Ten rodzaj smogu działa drażniąco na drogi oddechowe a także uszkadza rośliny.

Pyły zawieszone PM2.5 i PM10 w powietrzu

Pyły zawieszone to główny składnik smogu wysypującego w Polsce. Są one szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. W pyle zawieszonym mogą występować substancje tj: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, metale ciężkie, furany, azbest czy siarka. Ze względu na niewielkie rozmiary, pyły PM2.5 i PM10 łatwo przenikają przez układ oddechowy do krwiobiegu, skąd przedostają się do narządów wewnętrznych. Pyły PM 2.5 i P10 odpowiadają za pojawianie się świszczącego oddechu, napadów kaszlu i zapalenia oskrzeli a także przyczyniają się rozwoju chorób tj. astma, niewydolność płuc i serca, zapalenia naczyń krwionośnych, miażdżyca, nowotwory narządów układu oddechowego. Z raportu przygotowanego przez Instytut Ochrony Środowiska oraz danych z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami płyną wnioski, że w naszym kraju za emisję szkodliwych pyłów do atmosfery odpowiada przede wszystkim niska emisja (palenie niedozwolonymi paliwami w piecach przez właścicieli i użytkowników lokali mieszkalnych i użytkowych), w mniejszym stopniu także przemysł oraz transport.

Smog – skutki zanieczyszczeń powietrza

Oprócz wyżej wymienionych skutków zanieczyszczenia powietrza, smog w dużym stopniu wpływa też na obniżenie odporności. W jaki sposób? Jego składniki oddziałują na zmianę w sposobie namnażania się i budowania kolonii w śluzówce górnych dróg oddechowych przez bakterie a także obniżają skuteczność niektórych antybiotyków. Jest to duże zagrożenie szczególnie dla najmłodszych, ponieważ bariery ochronne u dzieci nie są w pełni dojrzałe a krótkie i wąskie drogi oddechowe są w większym stopniu narażone na zapalenia. Sadze zawarte w zanieczyszczonym powietrzu osłabiają układ immunologiczny dzieci i dorosłych- to natomiast zwiększa podatność na różnego typu infekcje wirusowe, w tym na zakażenie wirusem COVID 19. Dodatkowo, stała ekspozycja na zanieczyszczenie powietrza zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu w przypadku dodatniego wyniku na SARS-CoV-2.

Jak mierzy się smog?

W Polsce za system pomiarów i ocen jakości powietrza, działający w w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, odpowiada Inspekcja Ochrony Środowiska. Stacje pomiarowe prowadzą automatyczne pomiary na terenie całego kraju (z większym naciskiem na obszary gęsto zaludnione), dlatego też każdy może sprawdzić na bieżąco dane publikowane w Internecie – na stronie GIOŚ lub przy użyciu aplikacji Jakość powietrza w Polsce. Takie pomiary smogu nie są jednak wystarczające. Celem takich stacji jest bowiem roczna ocena powietrza na danym terenie – obecnie obywatele jak również służby porządkowe potrzebują dokładniejszych informacji, które dotyczą konkretnych lokalizacji i uwzględniają znaczną ilość zmiennych.

Jednostki samorządowe coraz częściej korzystają z wysokiej jakości rozwiązań, takich jak mobilna stacja diagnostyczna, która umożliwia przeprowadzanie pomiarów obszarowych (badania smogowe), oraz z głowicy pomiarowej, która może zostać zainstalowana na dronie. Bezzałogowy statek powietrzny wraz z głowicą pomiarową wyposażoną w sensory gazowe i pyłomierze, pozwala wykonać precyzyjną analizę powietrza w konkretnej lokalizacji – np. badanie dymu z komina. Badanie jakości powietrza dronem daje wiele możliwości – spełnia rolę zarówno edukacyjną jak i prewencyjną. Wykrycie źródła zatruwającego okolicę wcale nie musi od razu skutkować ukaraniem – służby porządkowe stosując pouczenia, mają w rękach skuteczne narzędzie uświadamiające i motywujące mieszkańców do zmiany sposobu działania. W sytuacjach braku chęci współpracy i dużej uciążliwości dla sąsiadów, Straż Miejsca czy Policja lub Ekopatrole rzeczywiście zyskują narzędzie ułatwiające przeprowadzenie kontroli, zwiększające skuteczność wykrywania przypadków palenia niedozwolonymi substancjami oraz ułatwiające ukaranie takich osób. SoftBlue SA posiada własne Centrum Badawczo-Rozwoje, w ramach którego powstała wysokiej jakości polska głowica pomiarowa AirDron. To zaawansowany technologicznie sprzęt gwarantujący precyzję pomiarów oraz bezpieczeństwo użytkowania. Sprawdź ofertę zakupu lub wynajęcia drona wraz z głowicą pomiarową AirDron.